كانون مطالعات افغانستان

تاثير  قومیت بر انتخابات رياست جمهوري افغانستان در سال 1383

·        غلام رسول مرادی ،کارشناس ارشد علوم سیاسی،دانشگاه آزاد

·        سردار محمدر حیمی ،دکترای جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک ،دانشگاه تهران

چکیده:

قوميت بعنوان يك عامل مهم و اساسي در تاريخ سياسي افغانستان نقش آفرين بوده است بطوريكه سياست در تاريخ افغانستان همواره وجهه قومي داشته است و نمي توان به پديده  دموکراسی و ملزومات آن مانند مشاركت سياسي ، عدالت سياسي ، اجتماعي و اقتصادی و انتخابات حتي در دوره كنوني بدون توجه به عنصر قوميت نگاه واقع بينانه اي داشت .

انتخابات ریاست جمهوری افغانستان در دوره ای که گذشت نیز بطور معنی داری متاثر از عامل قومیت بوده است. این تحقیق می خواهد رابطه بین مشارکت افغانها در انتخابات ریاست جمهوری و نقش پذیری آن از عامل قومیت را مشخص نماید .آیا مشارکت افغانها در انتخابات قومی بوده است یا متاثر از عامل ناسیونالیزم .پاسخ به این سوال دور نمای سیاسی این کشور را در مواجهه با تحولات آینده داخلی و خارجی کشور وضاحت بیشتری خواهد بخشید. 

واژگان کلیدی : قومیت ، انتخابات ریاست جمهوری، مشارکت ، ملی گرایی

اهمیت گسترش ترانزیت وحمل و نقل افغانستان در بهبود و توسعۀ

اقتصادی آسیای میانه

•  مهتاب عالمی - دکترای تخصصی برنامه ریزی شهری ، دانشگاه تهران

   

 چکیده:

حمل ونقل وارتباطات،ازمباحث کلیدی درتجارت بین المللی است،ارتباطات تجاری میان انسانها اززمانی که ابزاروتجهیزات حمل ونقل ابداع گردیدوبشرتوانست بااستفاده ازآنها،دنیای خودرابهتربشناسد،رونق گرفت.باوجودتأثیربسزایی پیشرفت علوم درگسترش بهره گیری ازتجهیزات جدیدحمل ونقل ورونق تولیدوتجارت بین المللی،موقعیت جغرافیایی کشورها،نقش مؤثری درتوسعۀتجارت خارجی آنهاداشته است.

جمهوری اسلامی افغانستان نیزازکشورهایی است که به لحاظ موقعیت جغرافیایی ازمزیت عبورکالا(ترانزیت)بهره منداست ومی تواندباگسترش شبکۀحمل ونقل وارتباطات وایجادنظام حمل ونقل ایمن ومطمئن ازاین مزیت درراستای افزایش درآمدهای ارزی وارتقای موقعیت راهبردی خوددرمنطقه بنحومطلوب استفاده کند.

کلید واژه:

 افغانستان،حمل ونقل،ترانزیت،کالا،اقتصاد،آسیای میانه.

تاريخ تحولات سياسي ـ  اجتماعي افغانستان در زمان عباسيان

معصومه اخلاقي ،کارشناس ارشد تاریخ

مقدمه:

افغانستان سرزميني كهن با سابقه تاريخي ديرينه و درخشان و آكنده از افتخارات و مبارزات عليه سلطه و استعمارگران، بيگانگان، در راه كسب استقلال ملي بوده است. اين سرزمين كه از قرن پنجم ميلادي در عهد ساسانيان نام خراسان به خود گرفت. خراسان اوايل دوره اسلامي را شامل تمام مملكت افغانستان كنوني گفته مي توانيم كه مراكز مهم آن دراين خاك بوده است (۱)

خراسان بزرگ در طول تاريخ مرزهاي كم و بيش متغيري داشت و محدوده‌هاي سياسي آن در طي تاريخ طولانيش بسيار دگرگون شده است ولي معمولاً اين مرز در شرق، بلخ و طخارستان را در برمي‌گرفت و در حدود زاگرس ودر شمال آمودريا بوده است (۲)

يك قرن مبارزه زن افغان براي دستيابي به مساوات         

نوشته: نيلوفر پذيرا

ترجمه: اسدالله شفايي

“زنان موجوداتي گرانبها هستند، بنابراين بايد در مكاني امن نگهداري شوند.” اينها اظهارات شيخ راحت گل، مدير يكي از مدارس طالبان در پيشاور پاكستان است. اين تنها او نيست كه «زنان را بسيار گرانبها مي داند كه بايد از آنها محافظت شود». هزاران تن ديگر از طلبه هايش، طلبه هاي ديگر مدارس طالبان در پاكستان و آنهائي كه از طالبان در داخل و خارج افغانستان حمايت مي كنند ـ با شيخ هم عقيده اند. او تأكيد مي كند: « اگر شما يك هزار روپيه داشته باشيد، طبيعي است كه مي خواهيد آن را در جايي امن نگهداري كنيد». براي زنان افغانستان كه در نظر شيخ به اندازه يك اسكناس هزار روپيه اي ارزش دارند، خانه نقش همان مكان امن را دارد.

ايران در بن

 جعفر رسولي ،کارشناس ارشد روابط بین الملل

مقدمه

كنفرانس بن با حضور دهها كشور، سازمان بين المللي، ذي نفع و يا علاقه‏مند در امور افغانستان و نمايندگان گروههاي سياسي ـ نظامي متخاصه و رقيب افغاني، نقطه عطف در تحولات سياسي، اقتصادي و امنيتي منطقه محسوب مي‏گردد. اهميت نخست، تغيير نگرش غرب بخصوص امريكا درباره افغانستان است. غرب بطور كل و بويژه امريكا پس از خروج شوروي از افغانستان، اين كشور را فراموش كردند و مسأله خويش را پايان يافته و تمام شده تلقي نمودند.

دولت انتقالي افغانستان، موانع وپيشرفتها

محمد امين وكيلي ،کارشناس ارشد روابط بین الملل

«چنين مي‌نمايد كه افغانها ضمن برخورداري از صفات شجاعت استقلال، و نوعي كين جوئي پر تلا طم براي موجوديت خودبه توالي ثابتي از منا زعات داخلي وابسته‌اند...

آنها چيز ي به نام خوشبختي نمي‌شناسند ودر هر پديده اي جز كشمكش چيزي نمي‌بينند. در ميان چنين مردمي، جنگ داخلي، گرايش به استمرار دارد...اما در كنار ساير ملت هاي آسيائي به صداقت ودرستكاري معروف‌اند».

 سر جان ويليام كاي1851 «1»

يك سال قبل تصور اينكه افغانها به توسعه ونوسازي ونهادينه كردن قوانين ودموكراتيزه كردن جامعه بينديشند محال به نظر مي‌رسيد. تحولات جهاني و واقعه 11 سپتامبر اختيار گزينش را از افغانها گرفت لذا افغانها به باز سازي زير ساختهاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي، و اقتصادي واداشته شدند؛ مجبورند هماهنگ با روند پر شتاب فرايند جهاني شدن اقتصاد حركت كنند.ايجاد دموكراسي درفضاي كشور و پذيرش واقعيتهاي جهاني، درك وابستگي متقابل را در دستور كاردولت مردان قرار ميدهند.براي تمرين سياسي در جامعه؛ بستر سازي مناسب براي جامعه مدني بايستي صورت گيرد و ظرفيت هاي لازم براي نهادمند كردن اين پروسه انجام پذيرد ولي در صورت فقدان آن موارد، اميد به اصلاح اجتماعي واقتصادي، فرهنگي، اميد به بهبود حقوق اوليه انساني غير ممكن به نظر مي‌رسد.

الگویی جدید برای ارتش افغان

نویسنده: انجا مانوئل و پی.دبلیو سینگر

ترجمه: احمدرضا مشرفõõ

«صلحی پر تنش و ناآرام»

موفقیت نظامی چشمگیر آمریکا در افاتستان یک نتیجه غیر مترقبه نیر به همراه داشت و آن تعلیق یک شبه خشونتها و بیست و سه سال جنگ داخلی این کشور بود. آینده افغانستان ـ با توجه به این نکته که این کشور ممکن است مجددا به یک پایگاه تروریست تبدیل شود ـ اکنون به شكل وسیعی به آنچه در این فرصت ارزنده انجام می‌شود، بستگی دارد.

در کشورهایی که از یک جنگ داخلی خلاصی یافته اند؛ مهمترین ضرورت در جهت داشتن صلحي پایدار، انحلال گروه‌های متخاصم پیشين و ادغام انها در یک ارتش یکپارچه می‌باشد. آنگولا و یوگوسلاوی سابق حكایتهای عبرت انگیزی درباره دشواری‌های سازماندهی مجدد ارتش در اختیار ما قرار می‌دهند و از سویی دیگر موزامبیک و آفریقای جنوبی نمونه‌های امید بخشی در این مورد هستند که چگونه تشکیل یک ارتش منسجم به استحکام صلح در دوران پس از یک کشمکش داخلی کمک می‌نماید.

انور سادات، جهاد در افغانستان و پديده تروريسم

اثر : جان ك. كولي õõ

ترجمه : جعفر رسولي

در روزهاي سرد و آفتابي تعطيلات كريسمس و سال نو 80‌ـ‌ 1979، دستياران كارتر راجع به افغانستان ناچار به تصميم گيري بودند. اكثر اين كسان از مخاطرات تصميم خود آگاه نبودند. نيك مي‌دانستند كه در پيكارشان عليه شوروي به متحدان قدرتمند نيازمند هستند.

مردان و زنان در واشنگتن و ستاد مركزي سيا در لانگلي ـ ورجينيا، با چهره هاي درهم فرورفته آخرين گزارشات اطلاعاتي را در كامپيوترهاي خود تايپ و مطالعه مي‌كردند. در نوامبر، طي اقدام خشونت آميز، 50 ديپلمات آمريكايي در تهران گروگان گرفته شدند و به صورت زنداني درآمدند. گروگان گيران انقلابي به درخواست آزادي گروگانها از سوي كارتر، سياستمداران مسلمان غربي و حتي پاپ ژان پل دوم رهبر كاتوليك هاي جهان كه سرزمين مادري وي ـ لهستان ـ بسوي آزادي از سلطه شوروي پيش ميرفت و بيم تهاجم تازه شوروي موجود بود، وقعي ننهاد.

پادشاهي سعودي، تامين كننده نفت آمريكا، در غرب افغانستان به سادگي در برد بمب افكنهاي روس قرار گرفته بود. اين خاندان، با خريد ميلياردها دلار كالاي استراتژيك براي خزانه آمريكا در هر سال، نقش حامي اقتصادي اين كشور را دارد.

فروشندگان تسليحات غرب، شيوخ داخل و خارج مسير تردد نفت كش، در خليج فارس را شديدا مسلح كرده­اند. پس از سقوط شاه ايران ـ‌ محمد رضا پهلوي ـ كه متكبرانه نقش ژاندارم منافع غرب را ايفا مي‌كرد، غربيها بعنوان ژاندارم منافع امريكا در منطقه اهميت فوق العاده يافته است.

جامعه سياست گريز

نوشته: كارل باگس

ترجمه: سعيد تراشيون، کارشناس ارشد علوم سیاسی

چكيده‌اي از مقدمه ي مؤلف:

در آستانه ي قرن بيست ويكم صحنه ي سياسي آمريكا روز به روز بيشتر از حضور مردم تهي مي‌شود. اين شرايط با احساس عمومي ناكارآمدي سياسي همراه شده است كه باعث گرديده اكثريت عظيمي از مردم هر گونه تلاش وفعاليت سياسي خود را بي ثمر تلقي كنند. اين حس ناكارآمدي سياسي مردم را هر چه بيشتر به حوزه ي خصوصي رانده و دموكراسي را از معناي اصلي آن تهي مي‌سازد. اگر بخواهيم صريحتر سخن بگوييم بايد گفت كه آن چه باعث اين ركود سياسي شده است سلطه ي روزافزون شركتهاي اقتصادي در تمامي صحنه هاي سياسي ـ اجتماعي آمريكاست. يكي از تبعات مهم سلطه ي شركتها افول گرايش چپ در ميان بازيگران سياسي است. در تمامي دموكراسيهاي موجود در جهان تمامي احزاب وگروههاي رقيب را مي‌توان در يك طبقه بندي كلي در دو گروه راست وچپ جاي داد. در حالي كه راستها معمولا از منافع طبقات ثروتمند و عدم تغييرات اقتصادي ـ اجتماعي دفاع مي‌كنند چپها در مقابل مدافع منافع طبقات فرودست جامعه بوده و در پي كاهش نابرابريهاي اجتماعي هستند. اما امروزه در آمريكا با سلطه شركتهاي عظيم اقتصادي چپها روز به روز سياستهاي محافظه كارانه تري را در پيش مي‌گيرند. اين امر اساسا به دلايل اقتصادي رخ مي‌دهد. واقعيت اين است كه تمامي احزاب وگروههايي كه در صحنه ي انتخابات حضور پيدا مي‌كنند ناچارند راههايي را براي تامين هزينه‌هاي انتخاباتي خود پيدا كنند و در شرايط كنوني ساده ترين راه حل براي تامين هزينه‌هاي مالي اتكاي احزاب و جمعيتهاي سياسي به شركتهاي اقتصادي و تراستهاي مالي است. اما اين گونه حمايتها مسلما بدون چشمداشت نيست،.كمپانيهاي بزرگ اقتصادي با اين گونه حمايتها در پي حفظ منافع مالي خود هستند و اين منافع از طريق راهكارهاي محافظه كارانه تامين مي‌شود و به همين علت احزاب وگروههايي كه تحت پوشش مادي اين گونه شركتها قرار مي‌گيرند چاره اي جز در پيش گرفتن برنامه هاي محافظه كارانه اي كه تضمين كننده ي حمايتهاي مالي از آنها خواهد بود ندارند. به همين علت است كه در آمريكا هم حزب دمكرات كه در مقابل حزب جمهوري خواه به عنوان يك حزب چپ گرا ( هر چند معتدل ) شناخته مي‌شد امروزه به شكلي روزافزون از هويت چپ گراي خود تهي شده و به حزب جمهوري خواه شبيه مي‌شود تا جايي كه در برخي موارد اكنون درك تفاوتهاي ميان اين دو حزب بسيار مشكل شده است.